Nawoord

Amsterdam, 18 januari 2007


Was het de moeite waard: Jazeker! En meer dan dat!
Ondanks dat de reis niet geëindigd is zoals we graag gezien hadden, heb ik er geen seconde spijt van dat we dit hebben gedaan. Jammer genoeg overschaduwt de ongeplande terugkomst en alle perikelen daaromheen een beetje de mooie negen maanden die we daarvoor hadden. Daarom is het goed om af en toe nog een keer naar de website te kijken en te genieten van alle prachtige dingen die we gezien en meegemaakt hebben.

Blusbus in IranBlusbus (verplicht gewassen) in Ashgabat, Turkmenistan


Ik heb nog nooit zoveel kopjes thee gedronken,
Ik heb nog nooit zoveel handen geschud,
Ik heb nog nooit zoveel naalden in mijn armen gehad en in het afgelopen half jaar meer medicatie binnen gekregen dan de 39 jaar ervoor. Tsja.

Aanraders
Lekkerste eten: restaurant Shahrzad in Esfahan, Iran. Bestel (volgens Ilona) de Fesenjun, een saus van granaatappel, walnoten, aubergine of courgette en cardemom geserveerd over gegrilde kipfilet en met safraanrijst of (volgens Pee) de Native lamb with green rice, lamsbout (geen kinderachtige) overgoten met een rood groentesausje, wat frietjes en groene rijst. De entourage en erg attente Mr. Mehrdad (de gehandicapte baas) maken het eten hier compleet.

Meest gevarieerde (cultuur, natuur, etc.) en meest relaxte land en meest vriendelijke mensen: Turkije!

Meest aparte landen: Iran en Turkmenistan. En Oezbekistan toch ook wel, met name door de mensen.

Iets wat wij in Nederland niet kennen en wat al een beetje begint in Zuid Duitsland en Oostenrijk: badcultuur. Het begint echt in Oost Europa met thermische baden en kuuroorden en dat gaat zo door tot in Kyrgyzstan. Vaak met een lange historie. Nog ouder en waarschijnlijk bekender zijn de hamams in Turkije en Iran. Het is een eeuwenoude traditie om naar een publiek bad te gaan. Vroeger noodgeboren om te wassen, maar ook ter ontspanning, voor een goed gesprek en een moment van rust. Vaak met een schitterend interieur van koepels en gewelven. Bijna ieder Turks plaatsje heeft nog steeds een hamam. In Iran zijn sommige hamams nu in gebruik als theehuis of restaurant. De centraal Aziatische sanatoriums stammen uit de Sovjet tijd en zijn functioneel van opzet en bouw (beton).

Oud VW busje, ooit in dienst in Nederland, nu bezig aan een tweede leven in Kyrgyzstan
foto: Adri de Koning
Ze bestaan nog en rijden ook nog steeds: Ford Taunus busjes in Turkije


Over de auto:
In maart 2004 ondernemen we voor het eerst een keer concrete actie in het Zijderoute-idee. Bij diverse andere mensen hebben we gezien dat slapen in een Landcruiser krap is dus daarom willen we een camper. Geïnspireerd door onze tocht in Mongolië in 2002 gaan we kijken of we aan een Russisch UAZ busje kunnen komen. We willen graag een busje om erin te kunnen slapen. We waren onder de indruk van het busje; 4x4, stevig en betrouwbaar. Ze zien eruit alsof ze uit de jaren vijftig komen (waarschijnlijk is dat ook zo en is het ontwerp nooit meer veranderd) maar ze blijken nog steeds gemaakt te worden. En wel in Ulyanovsk, een stad aan de Wolga, bijna 900 km ten oosten van Moskou. UAZ blijkt niets anders te betekenen dan Ulyanovskiy Avtomobilnyi Zavod, vertaald: Autofabriek uit Ulyanovsk. Al net zo simpel als het busje zelf. Ze zijn leverbaar in de kleuren lichtgrijs of legergroen. Daar hoef je dus ook niet lang over na te denken. Contact met de fabriek levert niets op maar na een zoektocht vinden we een dealer. In Praag, dus dat is te doen. Helaas wordt ook lanzaam duidelijk waarom we nog nooit een UAZ busje in Nederland of omstreken hebben gezien. 'Er blijkt geen EU typegoedkeuring te zijn voor dit voertuig' word me fijntjes meedegedeeld door het Bureau voor Voertuigdocumentatie en –Informatie. 'Voor eventuele toelating kunt u proberen om samen met de TUV tot een oplossing te komen.' Bellen met Duitsland maakt duidelijk dat er inderdaad geen EU typegoedkeuring is voor UAZ. Om die te krijgen moet er één busje naar de TUV, die wordt dan gebruikt voor proeven en tests en als het voertuig voldoet aan de EU eisen, komt er een typegoedkeuring. Voor de duidelijkheid werd erbij gezegd dat het proefmodel de tests niet zal overleven. Met een beetje gezond verstand is wel duidelijk dat dat een erg omslachtige en dure operatie gaat worden. En nog duidelijker is dat een UAZ busje waarschijnlijk nooit een EU typegoedkeuring zal krijgen. Ik kan me niet voorstellen dat ze aan ook maar een enkele Europese veiligheids of millieu-eis voldoen. Daarmee is dat idee ten einde. Het zou mooi zijn geweest. Daarmee gaat het Zijderoute-verhaal voorlopig weer de ijskast in. Wel is duidelijk geworden dat zelfs gekke ideeën de moeite waard van uitzoeken zijn. Dan wordt een idee concreet en wordt ook duidelijk of het uitvoerbaar is of niet. Dingen gaan leven als je erin duikt en als je gaat zoeken blijkt er veel informatie te vinden.

Pas als we Adri de Koning op de Vakantiebeurs in januari 2005 ontmoeten, wordt het Zijderouteplan weer wat concreet. Adri vertegenwoordigt EcoTour uit Kyrgyzstan, een reisorganisatie die mensen op een verantwoorde manier wil laten kennismaken met Kyrgyzstan. EcoTour wordt gerund door Elmira en Samira, twee zussen. Adri heeft een keer een auto van Nederland naar Kyrgyzstan gebracht voor EcoTour. 'Westerse, 2e hands auto's zijn populair in Kyrgyzstan' zegt Adri, 'je kunt je auto daar verkopen en terugvliegen naar Nederland.' 'Als je informatie daarover wilt, moet je maar mailen of bellen' zegt ze. In een van haar fotoboeken staat een foto van een Nederlands ex-marechaussee VW busje in Kyrgyzstan.

Als we op zoek gaan naar een busje, mailen we Adri voor advies. 'Misschien heeft EcoTour wel interesse in een busje' zegt ze. Na het nodige heen en weer gemail is duidelijk wat in Kyrgyzstan gewenst is: liefst 4x4, liefst Japanse makkelijk, in ieder geval geen Frans of Italiaans merk. Al snel blijkt dat 4x4 busjes een zeldzaamheid zijn (in Europa). Volkswagen heeft er ooit gemaakt, en van de Japanse merken alleen Mitsubushi of Toyota. Toyota heeft een goede naam qua betrouwbaarheid, we weten dat daarom veel reizigers kiezen voor een Landcruiser. Dus, toen we de blusbus tegen kwamen op internet, zeker met het marechausee-busje in het achterhoofd, was het eigenlijk duidelijk: dat wordt hem!

Goed alternatief: Lada Niva

of nog beter: mega Kamaz truck
Boven: UAZ busje


In principe heb je geen 4x4 nodig om de Zijderoute te doen, zolang je op de wegen blijft. Maar het is soms natuurlijk wel leuk om van de gebaande paden af te gaan. Omdat wij in de winter (sneeuw en ijs) door Oost-Turkije reisden was het wel prettig om 4x4 te hebben. Ook in de woestijn in Turkmenistan. Maar de blusbus is geen jeep (te laag, te zwaar), de mogelijkheden beperken zich tot wat extra grip om achter de hand te hebben. En dat was soms dus wel erg fijn.

Omdat we geen helden bleken in wildkamperen (ging de allereerste nacht onderweg in Limburg al mis) weet ik niet of we het nog een keer met een kampeerbusje zouden doen. In feite hebben we relatief weinig in de bus geslapen. Op onbeheerde plekken deden we geen oog dicht, het was te koud vanwege de winter en vrijwel alle campings waren gesloten. Na Turkije zijn er geen campings meer en vonden we het moeilijk om een plek te vinden waar we met rust gelaten werden en lekker konden slapen. We hebben dus veel in guesthouses geslapen en relatief veel in steden overnacht. Iedere keer als we weer ergens buiten konden zijn en in en rond ons busje vertoeven was dat wel erg lekker!

Maar goed, volgende keer kopen we dus een Lada Niva; ze zijn lelijk, oncomfortabel maar goedkoop en simpel, hebben standaard 4x4 en het is een heuse een jeep. Daarmee kun je wel echt off-the-road, zonder bang te hoeven zijn voor carter of ophanging. Bovendien zijn ze klein en dus makkelijk te manoeuvreren en overal te parkeren.
En een Lada Niva is ideaal voor in Centraal Azië: ze worden daar nog veel gebruikt en kunnen daar dus eenvoudig aan onderdelen komen of repareren. Zeker in een land als Kyrgyzstan geeft een jeep ongekende vrijheid.

Om buiten te slapen: gewoon tentje meenemen en kamperen. Slapen in een bus is voornamelijk gemakkelijk; je zet hem neer en that's it. Het riante bed braken we niet af als dat niet nodig was. Je kunt wegrijden wanneer je wilt. Een tent opzetten is wat meer werk maar slaapt net zo goed. Koken moet toch buiten, dat gaat in de bus ook niet.

Wat zouden we anders doen:

Het is volkomen onnodig om in NL alle veeeeeel te dure spullen te kopen voor de auto. Alles wat je nodig hebt is te vinden in Istanbul en Teheran. In Istanbul kun je alle gereedschap vinden plus tape, pakkingen, tie-raps, etc. Istanbul heeft wijken waar zaakjes zitten die gespecialiseerd zijn in bepaalde spullen. Als je eenmaal de goede wijk hebt gevonden vind je alles. In Teheran is ten oosten van het Imam Khomeini-plein een wijk waar je zo ongeveer een nieuwe auto (en alles wat erbij hoort) bij elkaar kunt kopen. Hollandse porseleinen klompjes zijn zelfs te koop in Mashhad. Als bedankje zijn sigaretten, geld en wat souvenirs genoeg.

Mogelijke handige contacten voor onderweg of van te voren:
Carnet des Passages:
Karina Stephani van Grenzverkehr & Sportschifffahrt (GUS)
ADAC Touring GmbH in München
karina.stephani@adac.de
www.adac.de

  • Ben Maasman, voor allerlei regelzaken in voormalige Sovjetlanden en Oost-Europa (website: Burrelco)
  • Bedri Azman van Nayla Palace hotel in Istanbul, Turkije
  • Nasser Khan van de Tourist Information in Tabriz, Iran (wie kent hem niet?)
  • Dovran Orazgeldiev en gids Musa van Ayan Travel voor en in Turkmenistan
  • Andrey Kim van Sackvoyage Tour in Uzbekistan
  • Elmira en Zamira van Ecotour in Kyrgyzstan
  • Doctor Diana Pohiko, voor als je ziek wordt in Kyrgyzstan (beter niet doen)
  • Helaas is honorair consul Ben Berwers niet meer actief in Kyrgyzstan

De Breng-de-Blusbus-weer-thuis-estafette: Overdracht in Amsterdam, Tehran en in Istanbul

De afgelegde route vastleggen (steden + kaart)
De blusbus heeft ruim 34.000 km afgelegd.
En dat
zonder ook maar één lekke band :-)

Klik hier voor een kaart met de afgelegde route (500 Kb)

Door China rijden met een eigen auto is nog steeds erg moeilijk. Maar niet onmogelijk. Het kost geld (veel), veel bureaucratie (dus lang van te voren beginnen) en er zitten wat praktische nadelen aan. Zo moet je tijdens je hele reis begeleidt worden door een gids van de Chinese staat. En dat schijnt niet altijd even soepel te lopen. Iemand zei dat voor het geld en de ellende die dit geregel je kost, je ook een maand lang een taxichauffeur kunt inhuren en hem de opdracht geven: 'Laat mij China zien'. Waarschijnlijk zal het in de toekomst gemakkelijker gaan worden. China verandert supersnel en wellicht dat de beperkingen versoepelen.
Op tv zien we later een race van Amsterdam naar Beijing met old-timers. Het is groots en duur opgezet, met veel media aandacht. Het ziet eruit alsof alle wegen openliggen maar bij navraag blijkt er 2 jaar aan voorbereiding aan vooraf te zijn gegaan.

Kleren maken de man...
Verplicht voor visum Iran:
pasfoto met hoofddoek


Paklijst
Overgenomen van www.landcruising.nl

Deze lijst
is echt overcompleet. Er staan dingen op die je niet verzint (plantenspuit, vis-setje, vliegenmepper) maar daardoor is er ook bijna niets vergeten.

Klik hier voor de complete paklijst (Word doc)

Thuislaten (en zeker niet van te voren kopen):

  • Autoreparatieboeken (ieder monteur kijkt naar de auto, niet in een boek)
  • Extra bladveren, kneedbaar metaal, D-sluitingen (wat zijn dat?), draad + kroonsteen, brandblusser, internationaal rijbewijs en dat soort onzin. Kilo's gereedschap; als je niet kunt sleutelen heb je er niks aan. Locale monteurs hebben niet veel maar wel datgene wat ze nodig hebben. Ik geloof dat wij ooit een schroevendraaier, een tangetje en 10 cm ijzerdraad gebruikt hebben.
  • Highjack. Alleen noodzakelijk als je echt gaat 4x4-en. Verder lomp, groot, zwaar en gevaarlijk onding. Gelukkig hadden we er geen.

Wel meenemen:

  • Filters (lucht-olie-brandstof)
  • Goeie tape. Net zoals bij klimmen sporttape onmisbaar is, is bij een auto stevige tape erg handig.
  • Vrouwen voor in Iran: pasfoto met hoofddoek (verplicht)
  • Waterzuiveringsding

Wij hebben geconcludeerd dat we ongeveer de helft van onze zooi thuis hadden kunnen laten.. Echt, ga je op avontuur, speel je nog op safe door al je onderbroeken mee te menen.
Zoals gezegd: ga licht bepakt, (bijna) alles is onderweg verkrijgbaar voor veel minder geld. Pas kopen als je het nodig hebt. En mocht je stranden en je auto achter moeten laten dan heb je niet het probleem om met heel veel (dure) spullen te zitten.

Adri (rechts) en Elmira (midden) van EcoTour op de Vakantiebeurs in Utrecht
Foto rechts: 'Waar ligt Kyrgyzstan nou eigenlijk?' Bert, Adri's man, geeft uitleg

Boven: Jan van Bremen (links) en Dina, pr-functionaris van Babushka Adoption op de 50+ Beurs


Dank!
Op de eerste plaats de Lonely Planet reisgidsen voor historische feiten, wetenswaardigheden en ander zaken die in deze website verwerkt zijn.

Lada fanclub, Volga fanclub en Toyota fanclub voor adviezen op autogebied.

Jos Coppes, ondanks het feit dat ons contact jammer genoeg niet goed afliep heeft hij de bus reisklaar gemaakt. Bovendien had Jos een hele hoop praktische adviezen, van 4x4 rijden tot hoe je een zekering kunt maken van het zilverfolie van een pakje sigaretten als het moet. Bandenservice Crooswijk en Roteb Rotterdam deden de rest prepareren van de auto.
Alle familie en vrienden die alle vertrouwen hadden in onze plannen en ons mentaal hebben bijgestaan. Die af en toe de moeite genomen hebben om ons te mailen of smssen of om gewoon aan ons te denken.

Pa van der Putten voor het eerste 4x4 lesje en het isolatiemateriaal en de ophangbuizen in de bus.

Pa van Meegen en Astrid voor de hulp bij het verbouwen van de banken en omdat we zowel voor de reis maar zeker erna terecht konden in het Koetshuis, het mini-huisje naast zijn eigen huis.

Jorien Gelderblom, vriendin en collega van Ilona, voor het maken van de mooie blauwe gordijnen en oranje matrashoezen. Bovendien mobiliseerde Jorien vrienden en bekenden voor een leuk afscheidscadeau.

Patrick van der Rijt, voor zijn raad en adviezen op auto gebied, dichtbij en op afstand. Met name zijn analyserende smssjes naar Dogubayazit, toen de brandstofleiding verstopt bleek, waren erg welkom.

Joris, Marije en Hans Coppens voor het helpen om de bus weer thuis te krijgen.

Heel erg veel dank zijn we verschuldigd aan Elmira en Samira van Ecotour. We werden hartelijk ontvangen in Bishkek, kregen een rondleiding, ze hebben meegedacht en gezocht om de bus te verkopen, namen ons mee lunchen en gaven tips over mooie plekjes. En toen we de crisis op het politieburo van Kochkor op zijn hoogst was, bracht Elmira verlossing. Ook regelden ze een nieuw raam voor de bus na de inbraak, hielpen zoeken naar een apartementje in Bishkek en uiteindelijk heeft de blusbus nog een aantal maanden veilig bij hun op het terrein mogen staan. Allemaal belangeloos en zonder daarvoor iets terug te vragen en dat terwijl we niet eens klanten van hun waren.

De allermeeste dank gaat uit naar Adri de Koning. Adri was degene die ervoor zorgde dat we onze ideeen concreet konden maken. Steeds kregen we antwoord op al onze vragen. Niet alleen in Nederland maar ook onderweg. Over auto's, over landen, over authoriteiten en regels. Daarmee verdween onze onzekerheid en kreeg het plan steeds meer vorm. Ze vertelde per land waar je op moest letten, wat de moeite waard was om te zien en hoe dingen werkten. Ze waarschuwde onze voor corrupte agenten, vertelde hoe het exporteren van een auto werkt en gaf adressen voor visa. En ze bracht ons in contact met Ben Maasman, noemde de naam van consul Ben Berwers en stelde ons voor bij EcoTour. Wie had ooit gedacht dat onze toevallige ontmoeting op de Vakantiebeurs, januari 2005 (wat hadden we daar eigenlijk te zoeken?) ertoe zou leiden dat we daadwerkelijk op pad gingen?


Tot slot:
Blusbusopreis was een onafhankelijk initiatief, zelfstandig voorbereid
en uitgevoerd en dus niet afhankelijk van reclame of sponsoren.
En daar zijn we trots op ;-)

Ilona & Pee