Dagboek 25: Qom

Masouleh, Iran, 19 februari 2006


De viering van de Islamitische Revolutie op 11 februari missen we in Esfahan. Als we 's middags op het Imam-plein komen is alles al voorbij. Misschien maar goed ook, er ligt nog ergens een bordje 'Down with Israël' en Denemarken zal waarschijnlijk ook wel aangehaald zijn. Misschien niet het beste evenement om als westerling rond te hangen. Op tv zagen we de grote viering in Teheran. Het is meer een massale demonstratie, geen gezellige Koninginnedagsfeer maar veel geroep en spandoeken. De uitzendingen barsten van religieus geroep het nieuws van anti-Israël, anti-USA en nu ook anti-Denemarken beelden. Op straat in Esfahan merk je er niets van. Toeristen uit Teheran slenteren wat over het plein, kopen zoetigheden of maken een rondje in een koets met paard ervoor. Een enkele nieuwsgierige vraagt waar we vandaan komen. 'Holland? Holland good, your country famous of flowers!'. Er is werkelijk nog geen enkele Iraniër geweest die ons negatief heeft benaderd omdat we westerlingen zijn. Een groot verschil dus tussen de beelden en ideeën op tv en de werkelijkheid.
Ondertussen hangen wij wat rond. We ontbijten laat, computeren of lezen wat en 's middags gaan we naar ons favoriete terras om een waterpijpje te roken in het zonnetje. We zijn al helemaal verslaafd, vooral Ilona kwalmt als een stoomtrein (ja, hahahaa, te gek man! Nee, in een waterpijp zit geen wiet of hash, maar lichte tabak met een smaakje zoals sinaasappel of munt). 's Avonds naar het restaurant en met een volle buik rollen we in bed. We stellen het vertrek steeds uit. Zes dagen blijven we zo in Esfahan hangen.

De gouden koepel van Hazrat-e Masumeh complexMullah's op het Astane plein

Dan gaan we naar Qom. Qom hoeven we eigenlijk niet te zien maar is de meest logische overnachtingsplek richting Teheran. In Qom is Khomeini geboren en in Qom ligt ook het begin van de islamitische revolutie. Verder is in Qom het graf van Fatemeh, zus van imam Reza. Voor sjiieten een belangrijk persoon en daarom is Qom vooral een bedevaartsoord.

Imam Ali en Hoessein postersAshura optocht trekt voorbij

Ook 's avonds gaat de bedevaart door


Van ver is de gouden koepel, die de tombe markeert al te zien. En -tig minaretten. Rond het graf is een heel complex onstaan met moskeeën en madrasa's, religeuze scholen. Er wordt nog steeds bijgebouwd. De rivier de door Qom stroomt is er niet meer, de rivierbedding is bekleed met beton en dient als parkeerplaats voor de bussen met pelgrims. Op het plein voor het complex, genaamd Hazrat-e Masumeh, ziet het zwart van de mensen. Letterlijk, want de vrouwen dragen zonder uitzondering een chador. Er lopen veel religieuze studenten rond, overal hangen zwarte vlaggen i.v.m. Ashura. Dit is een religieus bolwerk en erg Iraans. Een hele andere wereld dan het toeristische en moderne Esfahan. Veel meer arme mensen. En allemaal erg moslim. Een moella (geestelijke) met het postuur en de autoriteit van Pavarotti maakt een kort praatje. Engels spreekt hij niet maar hij heeft een brede lach. Dat stelt wel gerust. We vallen heel erg op maar niemand doet vervelend. Voorzichtig proberen we of we het heilige complex in mogen. 'Muslim?' vraagt de beheerder. 'No' en dus geen toegang. Wisten we eigenlijk al. Bij een andere poort neemt een klein vrouwtje ons mee. 'Çhador, chador' zegt ze maar de man bij de poort wuift resoluut nee. Er komen een paar Indonesiërs (blijken islam studenten die in Qom studeren) bij die zeggen kom maar mee, het is geen probleem. De poortbewaker wil er niet aan en wij ook niet als het niet mag. Er blijven mensen staan en er ontstaat discussie. Het vrouwtje pakt een chador achter het hokje en geeft die aan Ilona. We staan erg in de picture, zijn niet blij met alle aandacht en willen weg. Het is overduidelijk dat de bewaker ons niet binnen wil hebben. Toch worden we meegetrokken. Uiteindelijk worden we afgeleverd bij een beheerder met een regenboogkleurige afstofkwast (?). Hij is ingenieur en spreekt Engels. Er komen nog 2 beheerders bij, ook met regenboogkleurige afstofkwasten (??). We kletsen wat, krijgen een korte rondleiding en wat uitleg. De ruimte met het graf zelf is taboe, maar verder is het allemaal geen probleem. Er zijn veel vrouwen. Ilona wordt aangesproken door 2 jonge meiden. Ze zijn nieuwsgierig en stellen allerlei vragen. De ingang naar de tombe is prachtig bekleed met spiegeltjes. Veel is ingepakt in zwarte doeken vanwege de rouwmaand. Op het binnenplein zijn jongens bezig met een soort ceremonie ter ere van imam Hoessein. Het is erg boeiend maar we voelen ons ook wat ongemakkelijk. In Qom is Ashura nog steeds in volle gang. Overal is Hoessein-prullaria te koop, er is weer een optocht met zelfkastijdingen en 's avonds een tocht met fakkels, trommels en kamelen. Hectische taferelen als de stoet door de straten moet. Het verkeer loopt vast, mensen blijven staan kijken of doe mee en er is een hoop gedoe en herrie. We zitten weer midden in Iran, er gebeurt een hoop en het prikkelt en fascineert! Er gaat een krachtige impuls uit van deze stad. We zijn over onze dip heen, hebben genoeg gehangen en we zijn niet bang voor deze islamitische rituelen waar we niet veel van begrijpen. Het belangrijkste is misschien wel dat we niet vijandig benaderd worden. De meeste mensen kijken alleen maar, waarschijnlijk omdat ze nooit westerlingen zien. Sommigen zijn erg trots op hun geloof en willen er graag wat over vertellen.
Qom wordt zo, onverwacht, een bijzondere ervaring. We hebben nog nooit van zo dichtbij islam gevoeld en gezien. Het is eng en mooi tegelijk. Blijkbaar zijn we ook wel bang gemaakt. Daarnaast is de overtuiging en beleving die je ziet intens. En mooi, ook omdat we er getuige van moge zijn.

Veel zwart in Qom