Dagboek 23: Yazd en de woestijn

Persepolis, Iran, 9 februari 2006


Vanuit Esfahan vevolgen we onze tocht verder naar het Zuidoosten van Iran. De wegen zijn lang en recht, in het begin zien we nog bergen met sneeuw achter de grijze vlaktes maar langzaam verdwijnt dit en blijft de leegte over.

Weg richting YazdHet bewijs van de woestijn: verkeersbord voor overstekende kamelen


We zijn op weg naar Yazd. Yazd blijkt meteen heel anders dan Esfahan. De twee of drie hoofdstraten zijn zoals iedere Iraanse stad; chaotisch druk verkeer en vol winkeltjes. Maar achter deze wegen ligt een doolhof van bruine lemen muurtjes, een mix van stro en aarde, uitgehard door de zon. Waarschijnlijk wordt er hier al eeuwen zo gebouwd. Het geeft een woestijnsfeer en maakt dat de plaats niet uitziet als een stad maar als een plek van rust. De muren worden ondersteund met boogjes of soms overdekt door gallerijen. In de doorkijkjes speelt het licht met de contrasten. Het is er stil en tijdloos. Je kunt je voorstellen dat het hier in de zomer waarschijnlijk niet uit te houden is, zo warm. Boven op de daken staan badgirs, de windtorens waar Yazd bekend om is. Het zijn vaak rechthoekige bouwsels, ontworpen om ieder zuchtje wind op te vangen. Een schacht zorgt ervoor dat de lucht naar beneden wordt gevoerd, soms uitkomend boven een bad water en zo verkoeling brengend in het gebouw. Diep onder de grond lopen qanats, de waterkanaaltjes van de stad. Soms een meter of 8 beneden het oppervlak stroomt het kostbare water door deze tunneltjes. Het is er koel en donker; je hoort het water kletteren en het leven stromen. Een groot contrast met de stilte en het felle licht boven de grond. In het lemen labyrint van de stad staan een paar maffe gebouwen, misschien niet zo mooi als in Esfahan maar wel uitgesproken. De Vrijdagsmoskee (Jameh mashid) is bijna gotisch van karakter, zo verticaal en spectaculair. 's Avonds is het gebouw blauw verlicht wat de mysterieuze sfeer nog versterkt. Ernaast ligt het mausoleum van Seyed Roknaddin met zijn mooie blauwe koepel. Het Amir Chackmaq complex is een trapachtig gebouw en vormt een soort poort. Alle moskeeën blijken sterke verticale lijnen te hebben, met spookachtige groene verlichting in het donker. Er ligt zelfs een soort klokkentoren. Iedere avond komen de bewoners tegen de schemer naar de moskee. Er hangen vlaggen en er klinkt geluid. Zo blijven de gebouwen onderdeel van het leven.

Lemen muren in YazdJongetje op straat

Het Silkroad hotel (uiteraard) zorgt voor onderkomen. De kamers liggen aan een grote binnenplaats met boompjes en water. Rondom staan houten zitbedden, bekleed met tapijten waarop je kunt eten, theedrinken of een waterpijp kunt roken. De sfeer is relaxed. Vanwege de winter is de patio overdekt met zeil. Het hotel blijkt een ontmoetingsplek voor reizigers. Een van de laatste avonden staat er een grote Mercedes camper voor de deur, type Goa-bus, met oude, donkerblauwe Nederlandse nummerborden. Op de zijkant staat met dikke stift de route naar India getekend. De bewoonsters zijn 2 dames uit Dordrecht. Ze zijn al een maand of 9 onderweg en op de terugweg. We dineren samen, er is heerlijke Indiaase curry en lekker nepbier. Daarna thee met zandkoekjes waarin verrukkelijke dadels zitten. Samen met een Duits koppel dat op de motor door Afrika heeft gereden en nu richting Pakistan gaat, brengen we de rest van de avond door. Het is erg gezellig, we borrelen en kletsen er flink op los. Het doet goed om wat gezelschap tegen te komen.

Koepel en lichtval in Hamum-e Khan, een restaurant in een voormalig badhuis



Want alle aandacht die we krijgen van Iraniërs is erg vermoeiend en niet altijd even prettig.
Voor wat welverdiende rust besluiten we tot een trip naar de woestijn. Omdat Yazd al zowat in de dessert ligt zijn er volop mogelijkheden om echt de woestijn in te gaan. Zo een 300 kilometer verderop ligt Garmeh (inwonertal 200 zielen en een paar kamelen), een oase halverwege de Dasht-e Kavir woestijn. Er schijnt een Iraanse vrouw te wonen die Frans spreekt en haar man kan allerlei tripjes in de buurt regelen (met of zonder kameel). Samen runnen ze een guesthouse waar je vooral van de stilte kunt genieten.

Vrijdagmoskee

Tombe van Seyed Roknaddin

We tanken de bus en de jerrycans vol en gaan op weg. Het is inderdaad meteen woestijn; zand, eindeloos rechte asfaltwegen, lege vlaktes en hoogspanningsmasten die achter de horizon verdwijnen. Vlak voor spookstad Kharanaq, zo een 90 km oostelijk vanaf Yazd, komen we erachter dat onze paspoorten nog bij de receptie van het hotel liggen. Dus moeten we terug. Omdat we geen zin hebben om het hele stuk nog een 3e keer te rijden en omdat het dan ook laat gaat worden, besluiten we tot een alternatief. Op de route naar Pakistan, ten zuiden van Yazd liggen twee karavanserais. De eerste is een luxe hotel, de tweede, 30 km verderop, een geitenstal. We zien wel welke het wordt. Het is een kilometer of 60 rijden dus dat moet vandaag nog lukken. Ook dit is een woestijnweg maar druk met trucks omdat het de doorgaande route is.

Yazd: waterreservoir met windtorens, Amir Chackmaq complex, uitzicht over het oude gedeelte van de stad, de hoofdstraat, ezeltje op een binnenplaats en de Vrijdag moskee


We laten Yazd weer achter ons, bezoeken een site met twee Zoroastrische torens (Towers of Silence) en gaan vol goede moed nogmaals op weg. De bus denkt helaas wat anders over dit uitstapje en begint te protesteren. Achter de auto worden bij volgas de zwarte rookwolken steeds groter. We zijn ondertussen wel wat gewend, maar dit is wel heel veel kwalm. Opeens klinkt er een plof, is achter ons alles in zwarte rook gehuld en is het in de cabine blauw. Oeps, wat is dit? En waarom moet dit nu gebeuren, hier in de middle of nowhere? We laten de bus uitrollen in z'n vrij en denken na. Voorzichtig schakelen we weer in de versnelling en tuffen aan de rand van de weg verder. Aan de recherkant, een stuk van de weg af, ligt een gebouw van stenen muren zonder ramen. Er staat een bordje in farsi. Het blijkt Zein-o-din te zijn, de eerste van de twee karavanserais. We kloppen aan op de grote poort maar die blijft dicht. Mmm, wat zullen we doen? Verder naar de 2e karavanserai of terug naar Yazd proberen te rijden? Yazd ligt inmiddels 65 km achter ons, het is een uur of 5 's middags, over een uur is het donker dus misschien is het beter om ergens en overnachtingsplek te vinden. Als we weer richting de weg rijden, zien we een zwaaiend mannetje achter ons. We draaien om en het blijkt iemand van de carvanserai te zijn. Hij vindt het prima als we buiten in de bus slapen maar wil ons graag het gebouw laten zien. Samen met zijn broer en nog een personeelslid geeft hij een rondleiding. Het is een werkelijk schitterend opgeknapt en nu een hotel. Er zijn 2 overdekte halve cirkels rond een open binnenplaats. De kamers zijn in nissen in de halve cirkels en ingericht zoals vroeger. Afgeschermd met een groot tapijt dat als gordijn functioneert, via een trappetje kom je op een verhoging waar je kunt slapen. Tapijten vormen de matrassen samen met kussens. Het blijkt echt een luxe ding, ze maken zelf brood en het restaurant ziet er qua inrichting en sfeer erg mooi uit. Je vergeet helemaal waar je bent. Het uitzicht op het dak maakt je weer bewust dat er in de verre omgeving niets is. Behalve de weg waar het verkeer door blijft denderen. Het avondlicht is schitterend. De problemen met de bus bewaren we voor morgen.

Zein-o-din


We drinken thee bij de jongens die uit Baluchistan komen. Die streek ligt in het zuidoosten van Iran en loopt over in Afghanistan en Pakistan. Naar huis is 14 uur met de bus. Ze lijken blij met wat afwisseling en we begrijpen niet waarom ze hier nog zijn als er nauwelijks bezoekers komen. We koken in het donker bij de bus onder een volle sterrenhemel.

Het ochtendlicht in de woestijn is al net zo mooi als de avond. We ontbijten, nemen afscheid en vertrekken. Mocht de bus ermee stoppen dan hebben we de hele dag om een oplossing te vinden. Zonder problemen komen we terug in Yazd.

Verdwalen in YazdBadgir

Yazd (en omgeving) is absoluut een aanrader! Hoogtepunt tot nu toe in Iran. Esfahan moet je natuurlijk gezien hebben; de bijna perfecte, schitterende blauwe gebouwen in een echte stad, modern en levendig. Yazd is de sfeer; gebouwd uit aarde, de stilte en in de woestijn.