Dagboek 16: Oost-Turkije

Tatvan, Turkije, 29 december 2005


Syrië, Mardin en Midyat
Na de kerst rijden we vanuit Sanliurfa via een weg met alleen maar tankauto's door de woestijn naar Kiziltepe. Langs de weg liggen de resten van andere tankauto's. Vanaf hier is het nog 14 km naar de grens met Syrië. We nemen een kijkje en het schoolhoofd met zijn hele klas begeleidt ons. Er is geen echte doorgang, alleen een hekje waar je het spoor over kunt steken. Het hekje aan de andere kant is Syrië. De 2 Turkse militairen kijken wat minder enthousiast, er is eigenlijk niks te zien en we gaan weer terug. Vanuit Kiziltepe zie je het plaatsje Mardin al liggen. 20 km verderop, hoog tegen een heuvel met een kasteel 'on top'. Het kasteel is weer militair maar vanaf het postkantoor, dat in een 17e eeuws, mooi karavaangebouw zit, heb je een geweldig mooi uitzicht op de Mesopotamische vlakte, het vlakke land richting Syrië. We rijden door en komen uiteindelijk terecht in Midyat. De hotels zijn waardeloos en veel te duur. Een agent (afkomstig uit Edirne en aan de andere kant van Turkije gestationeerd, meer dan 2000 km van huis) helpt ons en regelt dat we in het Teachershouse (Ögretmenevi) kunnen slapen. Het is koud, ongezellig en ouderwets.

We zien steeds meer Toyota's rondrijden (eindelijk), vooral HiLux pickup op hoge wielen is populair. En we zien steeds meer militairen, overal kleine kazernes en bunkertjes met zandzakken, 8-wielige pantserwagens en zelfs een tank. Mmm, gelukkig lijkt het meer op 'aanwezig zijn' dan op een gespannen situatie. Maar het is het gebied van de Koerden met een roerig verleden.

Uitzicht vanuit Mardin op SyriëPostkantoor in Mardin


Hasankeyf
Hasankeyf is een spectaculair gelegen plaatsje aan een brug over de Tigris. De resten van een oude brug, een fort op een 90 meter hoge verticale rots, 2 oude tombes, rotshuizen aan de rand van een steile canyon. De omgeving bestaat uit bruine heuvels, zonder bomen en zonder enig teken van mensen. We eten een çorba (soepje) in de Lokanta.
's Middags lopen we door een smalle kloof van het dorp af. Uiteindelijk draaien we maar om omdat we ingesloten zijn door rotswanden en het lijkt alsof alleen herders hier af en toe komen. 's Nachts branden in de verte boven op de heuvel vele oranje lichten. 'We zijn er', lijkt het Turkse leger te willen zeggen. We kamperen aan de waterkant. 'Out village not safe' had een dorpsbewoner ons gewaarschuwd. Van te voren hebben we kilometers over een smal en vooral desolate weggetje gereden, op zoek naar een dorp om te slapen. Het dorp lijkt er niet te zijn en het is allemaal erg in de middle of nowhere. Misschien toch niet zo'n goed idee en dus terug naar Hasankeyf. 's Nachts zijn we erg blij dat we nog een beetje in de bewoonde wereld zitten. Niet dat de omgeving onveilig lijkt. Maar het is er echt verlaten. Voor het eerst het gevoel van 'als je hier iets overkomt, weet voorlopig niemand dat'. Waarom zouden we nu net in een gebied waarin toch nog steeds onrust is, de eenzaamheid opzoeken? 's Ochtends staan we op tijd op, bak koffie, we hebben er zin in en alle onrust lijkt onzin. Via Batman (geen zwarte held, wel zwart van de olie) gaat het omhoog naar Lake Van. En de bergen in dus een flink pak sneeuw en soms weinig weg. De 4x4 moet aan en we zitten nu echt in de winter. Uiteindelijk verschijnt tussen de witte heuvels het blauwe Van-meer.

HasankeyfOude moslim tombe bij de brug


Tatvan
Bus geparkeerd voor Otel Üstün. Het is een prima plek, afgeleefd maar met vriendelijk personeel. En het is er Russisch verwarmd; wil je wat koele, frisse lucht dan moet je het raam openzetten zodat de vrieskou de cv wat compenseert.
We eten bij pizzeria Eyvan. Het is een basic tent maar met een goede sfeer. Het personeel heeft lol, de baas is erg vriendelijk en hij maakt Pide, Turkse ovale pizza. Zijn specialiteit is echter Lahmacun. Hij is Koerdisch en laat zien hoe je deze pizza eet (salade en ui erop, oprollen en eten). We glijden over het ijs en de sneeuw op straat terug naar huis.

Akdamar Island
We hebben ruzie en Ilona regelt een bootje naar Akdamar Island. Ons uitje van de dag en misschien goed om de irritatie te vergeten. Het is duur omdat er niemand is om de kosten te delen. Hierdoor is het wel ons eigen privé bootje. Het is een ouwe pruttelbak maar het brengt ons veilig over het ijskoude meer naar het bruine eilandje. Alle heuvels rondom het meer zijn spierwit. Op het eiland ligt een oud Armeens kerkje. Schitterende architectuur en een bijzondere ligging. We genieten nog wat van het uitzicht om ons heen en worden weer opgehaald.

De laatste kilometers richting het Van-meerStraatbeeld in Tatvan

Van, 3 januari 2006

Van-kat
In Van woont een heel bijzonder soort kat, de Van-kat. Deze kat is wit en heeft verschillend gekleurde ogen. Een blauw en een geel oog. De kat schijnt zich ook aangepast te hebben om in het meer te kunnen zwemmen. Deze kat moeten we natuurlijk zien! De katten blijken bijzonder zeldzaam te zijn en komen dus niet meer op straat. De prijs van een Van-kat is zo hoog dat iedereen die zo een kat bezit hem angstvallig binnen houdt, bang dat ie gestolen wordt. Als je Van binnenkomt, staat er wel een prachtig standbeeld, gewijd aan de beroemde Van-kat. Hier moeten we het dan maar mee doen…


Koud buiten..en lekker warm binnen+ onbijtje in hotel


Oud en nieuw in Van
De stad Van is redelijk groot en modern. Omdat de stad een universiteit heeft, zitten hier veel studenten en dat maakt de stad jong en levendig. Maar tja, daar zitten we dan in een vreemde stad en ver weg van vrienden en familie. Maar we hebben toch erg veel zin in een oud-en nieuwfeestje. We slenteren wat door de straten van Van waar het somber en grijs sneeuwweer is. Iedereen glibbert gehaast door de straten en is met zijn of haar eigen zaken bezig. We vragen ons af hoe we er achter kunnen komen of er iets met oud en nieuw te doen is in de stad. Als we in een schijnbaar populaire tent van Van, Star 2000, binnenkomen, zien we veel jongeren en komt de omgeving en sfeer wat Westers over. Als wij aan een van de jongens vragen of zij iets leuks voor oud en nieuw weten, geven ze meteen aan dat zij in Star 2000 een feest organiseren. We kunnen ons hiervoor inschrijven en maken een reservering. Het kost relatief veel geld voor Turkije maar wij hebben geen zin in onze hotelkamer dus laten we eens gek doen!?


Armeens kerkje op Akdamar Island


Rond 19.00 uur wordt iedereen verwacht. We willen ons hotel uitlopen maar komen ineens nog twee andere buitenlanders tegen. Een jonge zwitserse knul die ook naar Iran gaat. En Amerikaan Erik, die net een hele tijd in de Armenië, Georgië en Azerbaidzjan is geweest. Hij vraagt wat onze plannen zijn voor vanavond. Wij geven aan dat we naar Star 2000 gaan en Erik besluit wat later bij ons aan te sluiten. De Zwitserse jongen heeft geen geld dus gaat zijn eigen weg.
Als we de ruimte binnenkomen, is het feest al begonnen. De Turkse band uit Van speelt leuke moderne Turkse popmuziek en iedereen zingt dan ook mee. We krijgen ons tafeltje aangewezen waarop twee papieren feestmutsen staan. We moeten even wennen aan het feest. Het lijkt voor ons wel een kinderfeestje met slingers, ballonnen en lootjes trekken. We krijgen als eten pizza, huzarensalade, wat frietjes met frisdrank en later nog wat borrelnootjes en een bord met fruit. Alcohol wordt niet geschonken maar schijnbaar heeft niemand daar problemen mee! Wij zijn de enige toeristen dus in het begin worden we wat nieuwsgierig aangekeken. Er zitten grotendeels jongeren in de zaal en allemaal modern gekleed, zonder hoofddoek. Ik voel me meteen op mijn gemak. Waarschijnlijk zijn het veel studenten of rijkere Turken aangezien de entreeprijs redelijk prijzig is voor de doorsnee Turk.

Standbeeld ter ere van de Van-kat in VanSpectaculair kasteel in Hosap


De kerstman loopt rond en deelt lootjes uit. Ook wij krijgen twee lootjes dus dat wordt opletten aangezien we geen Turks verstaan. Al snel blijk ik de klos te zijn en moet ik naar voren komen. De kerstman heeft een cadeautje voor me! Ik ontkom aan het zingen van een liedje en ik mag gelukkig weer terug naar mijn tafeltje. Pee is later aan de beurt en zingt 'Sinterklaas kapoentje' (ja, weet ik veel! Lekker kort en ze verstaan het toch niet. Ilona durfde helemaal niks te zingen!). Iedereen was erg onder de indruk en men vond het leuk dat we meededen.
De sfeer is erg goed en iedereen heeft er zin in. Er wordt gedanst op de Turkse muziek. Niet zoals wij dat kennen in de disco maar het lijkt op een soort folkloredans. Iedereen gaat in een rij staan en houdt elkaar vast. Vervolgens wordt gezamenlijk gedanst en luidkeels meegezongen. Wij durven niet mee te dansen omdat we de dans niet kennen. We kijken geamuseerd mee. Voor ons zitten twee Turkse dames met hoofddoek om. Het is erg leuk om te zien hoe zij zich vermaken. Het lijkt wel het avondje van hun leven: het kan niet gek genoeg als ze zelfs de papieren hoed op hun hoofd zetten. Erg grappig want ze hebben hun hoofddoek ook nog om.
Om twaalf uur steken we allemaal onze sterretjes aan en wensen we een ieder een heel goed nieuwjaar. De tweede band (deze band speelt wat hardere muziek, het lijkt af en toe wat op heavy metal maar dan op zijn Turks) daagt ons uit om weer te dansen. Iedereen is wat uitgelaten en na mijn kopje koffie (zat er misschien iets in?) heb ook ik wel zin om mee te dansen. De dames achter ons zien dit en nemen me mee de dansvloer op. Ook ik leer nu de Turkse dans. Erg leuk en de rest van de avond hebben we dan ook veel plezier met elkaar. Helaas hield de band er rond 1 uur mee op; einde van een erg bijzonder en leuk feestje tussen de Turkse jongeren van Van!

Medepassagier op Nieuwjaarsdag: Erik Lindemann uit New York

Nieuwjaarsdag 2006
Op nieuwjaarsdag bezoeken we het schitterende kasteel in Hosap, ongeveer 70 km ten oosten van Van. De weg is druk met vrachtwagens en militaire controleposten vanwege de grens met Iran. In Iran is de benzine ongekend goedkoop, in Turkije erg duur (diesel is zelfs in Nederland goedkoper). Er wordt dus volop gesmokkeld. Gelukkig laten de militairen ons met rust en hoeven we alleen even te stoppen, vriendelijk te glimlachen en te zeggen dat we uit Hollanda komen. Het aanbod om çay te drinken, slaan we maar over. Erik is met ons meegeweest en na ons uitstapje nodigen we hem uit om wat te komen drinken. Hij is geen cliché Amerikaan en misschien kunnen we het daarom zo goed met hem vinden. Hij is wat ouder, heeft een tijdje in Wenen gewoond en kent Europa. We hebben nog een fles champagne (dank je wel pa) die we al een hele tijd met ons meeslepen. Dit is een goed moment om te toasten. Op onze kamer maken we het gezellig en raken aan de praat met Erik. Hij is afkomstig uit New York, studeerde in Texas en woonde in Californië vanwege werk bij de marine. Als officier werkte hij op een Amerikaans marineschip. De marine betaalde in ruil daarvoor zijn universitaire studie. 'Three totaly different countries' zegt hij over de verschillende staten. Vrijgevochten, direct en no-nonsens New York, conservatief Texas en alternatief, free-wheeling Californië. Hij weet onder de marine en zijn studieschuld uit te komen en besluit om te gaan reizen. Zijn ouders zijn gedeeltelijk Duits en zijn voorouders komen uit Armenië. Op zoek naar zijn roots gaat hij vrijwilligerswerk doen in Armenië. Hij reist daarna nog een aantal maanden rond in de Kaukasus. Nu gaat hij van oost naar west Turkije en dan naar Oost Europa en verder. De tegenovergestelde richting van ons dus. Wij vertellen hem enthousiast over onze ervaringen, vooral in Turkije. Erik is vooringenomen over Turkije. Tussen Turkije en Armenië ligt een gevoelig onderwerp. In het verleden hebben de Turken een zeer groot aantal Armeniërs vermoord. Turkije erkent dit gebeuren nog steeds niet. Toch wil hij het land zelf graag zien.

Het gesprek gaat verder dan 'waar kom je vandaan en waar ga je heen?' zoals vaak bij oppervlakkig contact met andere reizigers. Erik blijkt de vrouw van zijn leven te hebben ontmoet in Armenië. Helaas zag zij hem niet zitten en is hij uiteindelijk teleurgesteld naar Georgië doorgereisd. Toen zij zich bedacht en hem achterna kwam, had hij iets met een Georgisch meisje. Hij vertelde dit zijn Armeense geliefde die daarop weer heel afstandelijk reageerde toen ze hem zag.
Hij reist al een hele tijd alleen rond en het houdt hem nog steeds bezig. We praten erover en zijn blij dat we hem wat afleiding hebben kunnen bieden met het uitje van vandaag.
Graag zou Erik ook naar Iran toe willen gaan maar als Amerikaan kan hij dat vergeten. We beseffen steeds meer dat we geluk hebben gehad dat wij wel een visum hebben gekregen. In Cappadocië kwamen we een moedeloze Canadese vrouw tegen die ook geweigerd was. Ze zat nu eindeloos te wachten op reactie van een reisbureau, dat misschien nog iets voor haar kon doen. We praten over Iran. Ik ben vooringenomen over de islamitische staat. Voor mij weet Erik Iran te relativeren. Natuurlijk is het een eigenaardig regime, maar misschien is het goed om te proberen het als toeschouwer te bekijken, met afstand dus en zonder te oordelen. Dat is goed om te horen.